Dawny teodolit z początku XX wieku to precyzyjny instrument geodezyjny, stanowiący zwieńczenie wieków rozwoju mechaniki i optyki przed erą elektroniki.  Teodolit służył do pomiaru kątów poziomych i pionowych w geodezji, kartografii i budownictwie. Działa na zasadzie lunety obracającej się wokół osi pionowej i poziomej; libella pudełkowa do poziomowania; mikroskop odczytowy z noniuszem/spektrometrem do odczytu ze szklanych limbusów. Jego dokładność to Standard bliski ideału; dokładność rzędu sekund kątowych (np. 1″-5″ dla precyzyjnych). Proces pomiaru jest Manualny: centrowanie nad punktem, poziomowanie, celowanie, odczyt przez mikroskop, zapis w dzienniku. Te instrumenty reprezentują szczyt możliwości techniki mechaniczno-optycznej. Ich era trwała do lat 70-80. XX w., gdy zastąpiły je teodolity elektroniczne, a później tachimetry.